Custom Rich-Text Page

DOBRODOŠLI KONSTANTIN VELIKI I KULT APOLONA ROMAN PROVINCEROMAN PROVINCE THRACE IN “ARMENIAN HYSTORY” BY MOSES OF CHORENE GALERIJEV EDIKT IZ 311.GODINE POREKLO SV.NIKITE REMESIJNSKOG POREKLO I ROĐENJE MOJSIJA SRBI NA ANTIČKIM KARTAMA RANOVIZANTIJSKE PARALELE-KONSTANTIN I i JUSTINIJAN I PITAGORA I NJEGOVO BRATSTVO-1.deo MOJE KNJIGE ПОЕЗИЈА ПРИКАЗИ КЊИГА

POREKLO SVETOG NIKITE REMSIJANSKOG

Pojava velikog bogoslova Sv. Nikite iz Remesijane, njegova misionarska i spisateljska delatnost u periodu 330- 420. g. kada se pretpostavlja da je živeo, dugo vremena su predmet istraživanja istoričara rane crkve, književnosti i teologije. Ličnost ovog velikog svetitelja, koja prosto izranja iz mnoštva antinikejskih shvatanja hrišćanstva kojima je bila preplavljena Gornja Mezija u tom periodu kao jedina svetla tačka, dodatno pruža mogućnost proučavanja njegovog porekla.
Ruski autori 19. stoleća koji se bave pitanjem porekla sv. Nikite (arhimandrit Sergije i arhiepiskop Filaret) to čine sa dosta proizvoljnosti, ne koristeći u potpunosti izvore koji bi im mogli koristiti za takvu argumentaciju dok su one koji su im bili dostupni krivo tumačili. Sa druge strane, ostali istoričari crkve se ne zadržavaju previše na pitanju porekla velikog svetitelja smatarajući da je važnije njegovo delo. Tako je ostalo da veliki crkveni oci 20. stoleća ava Justin (Popović) i sv. Nikolaj Ohridski i Žički u svojim delima ''Žitija svetaca za jun'' tj. ''Ohridski prolog'' navode slovensko poreklo sv. Nikite, najverovatnije pod uticajem navedenih ruskih autora. Da li su u pravu?
Smatra se da je sv. Nikita rođen oko 338. u Remesiani. Tokom svojih misionarskih putovanja po Balkanu imao je dodire sa Besima, Skitima, Gotima, Tračanima, Dačanima, Ilirima i Slovenima. Upravo njegova misionarska delatnost među plemenima koja se nalaze istočno od Remesiane može da razreši pitanje porekla sv.Nikite. Krenimo najpre po plemenima rimske provincije Trakije.
Kao što nas Herodot obaveštava ''Tračani su, posle Inda, najveći narod na svetu...Imaju mnogo imena, prema različitim pokrajinama, a običaji su im svima skoro isti, sem Geta i Trauza i plemena iznad Krestonaca.'' Isto tako, Herodot na drugom mestu objašnjava pripadnost plemena Besi tračkoj skupini. O njima saznajemo posredno, kada Herodot izveštava '' Prolazeći ostavi on ( Kserks, N.O.) primorske gradove sa leve strane. A ovo su bila tračka plemena kroz čiju je teritoriju prolazio: Peti, Kikonci, Bistonci, Sapejci, Dersejci, Edonci i Satire. I od njih su svi koji su stanovali na morskoj obali pošli sa njim u rat (...)svi sem Satra.'' U nastavku Herodot objašnjava funkciju Besa u organizaciji plemena Satri:
''Satre pak, koliko je meni poznato, nisu nikada priznavale ničiju vlast, nego su jedini od Tračana koji i do danas žive slobodno.Žive, naime, na najvišim planinama koje su obrasle gustim šumama i pokrivene su snegom, i odlični su ratnici. To su oni isti koji su osnovali Dionisovo proročište. To proročište se nalazi na najvišim planinama i u njemu svešteničku dužnost vrši satrejski rod Besi, a vrhovna sveštenica objavljuje dvosmislena proročanstva, kao i ona u Delfima, i ni po čemu se ne razlikuje od ovoga.''
Iz navedenog citata može se shvatiti da je misionarenje sv. Nikite u plemenu Besa imalo, pored objašnjavanja i širenja hrišćanske vere i drugi, čisto praktični cilj- gašenje srca nehrišćanske Trakije i menjanje jedne vere drugom. Svakako, sveti Nikita je morao da zna jezik onih kojima je propovedao hrišćansku veru. Kada je u pitanju jezik kojim su stanovnici Trakije pričali, Strabon navodi kako se '' Tračani služe jezikom Mižana'' što potvrđuje i Apijan. O tome koji je zapravo jezik Tračana i Meza, Apijan precizira da je ''Rimljanima, koji su Mižane smatrani Ilirima, trački i ilirski jezik bio jednak'' .
Stav o istovetnosti tračkog i ilirskog jezika potvrđuje Isidor, biskup Sevilje, najučeniji čovek 6. stoleća s tim što on u ovu jezičku skupinu svrstava i Gete koji su, kako on smatra, kasnije prozvani Gotima. Isidorov savremenik, vizantijski istoričar Teofilakt Simokata, govoreći o upadima Slovena izjednačava Gete sa Slovenima kada piše da '' Getsko pleme ili, što je isto, gomile Slovena žestoko pljačkaju Trakiju'' zaključujući da je ime Geti bilo ''staro ime tih varvara.''
Sveti Niketa svakako nije mogao da propoveda Hristovo učenje navedenim plemenima na latinskom jeziku za koji je utvrđeno da je odlično poznavao jer je malo verovatno da je taj jezik značio nešto stanovništvu koje je stanovalo na prostoru Trakije i Dakije. Sa druge strane, mogao je da izađe na kraj sa Besima '' surovijim od svih snegova...zverski Besi i gomile kožunlija, koji su nekada prinosili ljudske žrtve(...)'' samo onaj ko je odlično poznavao njihov jezik i običaje tj. ko je bio ono što su bili i oni sami, pa makar samo propovedanje bilo i na latinskom jeziku. U tom kontekstu treba shvatiti činjenicu da je sveti Nikita preveo Bibliju na jezik Besa što ukazuje ne samo da su oni bili u okviru njegove pastve i eparhije, kako navodi Lazova , već i potvrđuje našu ranije iznetu pretpostavku da je veliki svetitetelj bio prihvaćen kao deo ovog plemena.
Svoje mišljenje o jednojezičnosti Ilira, Tračana, Sarmata i Geta dao je i poznati dominikanac Sebasijan Dolči u svom delu gde navodi: '' Uistinu, već se na na osnovu najstarijih spomenika zaključuje da se Tračanima, Ilirima, Sarmatima i Getima...može pripisati zajedničko opštnje tj. zajednički jezik.'' U svom delu on se jasno poziva kako na navedenu Apijanovu tvrdnju o istovetnosti Mižanskog, tračkog i ilirskog, tako i na Strabonov podatak o jedankosti Geta i Tračana.
Sam Paulin, koji je bio lični prijatelj velikog svetitelja, na nekoliko mesta apostrofira Dakiju kao '' Nikitinu otadžbinu'' što bitnije ne menja na stvari s obzirom da su Dačani, prema velikom broju istoričara, samo jedno od tračkih plemena. Sa druge strane, dosta istorijskih izvora upućuje na to da su Dačani-Sloveni. Na početku 5.stoleća, dakle, kada je sv.Nikita uveliko misionario po Balkanu, vizantijski istoričar Pseudo- Mavrikije iznosi podatak o Slovenima na Dunavu i njihovim običajima. Jordanes jasno i precizno, opisujući u svojoj istoriji Gota, daje podatke o Slovenima na ovom području: ''Među ovim rekama leži Dakija, koju, slično kruni, ograđuju stenoviti Alpi. Levo od njihove padine, spuštajući se ka severu, počinjući od mesta rođenja reke Vistule, na bezmernim prostranstvima ras¬prastrlo se mnogoljudno pleme Veneta. Mada se njihova imena sada menjaju u skladu sa različitim rodovima i predelima, svi oni se prvenstveno nazivaju se Slovenima i Antima.'' Ovaj svoj stav Jordanes potvrđuje na drugom mestu kada kaže '' Ovi (Veneti, prim.N.O.), kako smo već kazali u početku našeg izlaganja, — upravo i pored neizbrojnih plemena, — potiču od jednog korena i sada su poznati pod tri imena: Veneti, Anti, Sklavini. Mada sada, zbog grehova naših, oni besne svuda, tada su se svi oni potčinili vlasti Hermanariha.'' Kako je Hermanarih umro 375.-376. to ovaj podatak dodatno svedoči o postojanju Slovena , pored ostalih prostora, i u Dakiji. U 11. stoleću novgorodski monah Nestor će u letopisu sledećim rečima : '' Posle mnogo vremena seli su Sloveni uz Dunav, gde su danas Ugarska zemlja i Bugarska. Od ovih slovena raziđoše se Sloveni po zemlji i nazvaše se imenima svojim po mestima gde sedoše.''
Ukoliko Nestorovo kazivanje sagledamo kroz do sada navedene izvore utvrdićemo da postoji više hronološki različitih istorijskih izvora koji se slažu u tvrdnji da su Iliri, Tračani, Dačani, Geti i Mižani deo jedne velike skupine koja je govorila najverovatnije istim jezikom koji se, eventualno, dijalekatski razlikovao od geografske pozicije. U prilog ovom stavu govori činjenica da je, recimo, dijeceza Ilirik, koja je zahatala veći deo Dalmacije, Bosne, C.Gore i Srbije južno od Dunava, u sebi imala veliki broj plemena od kojih su Iliri bili zapravo najmanje tako da se ne može nikako prihvatiti da su svi stanovnici Ilirika Iliri, niti da plemena koja se nalaze na ovoj teritoriji treba deliti po administrativnoj podeli . Isti je slučaj i da Dakijom u kojoj se prema Jordanesu nalaze, kao što vidimo, Sloveni ali i mnoga druga plemena kao što su Skiti, Goti i drugi. Ono što je bitno shvatiti to je da je u određenom vremenskom periodu na prostorima Balkanskog poluostrva postojao veliki broj plemena koja su govorila istim ili u većoj meri sličnim jezikom.

Dijeceze Vizantijskog carstva u periodu 4.- 5. stoleće

Nestorovu tvrdnju bitno dopunjuje i rasvetljava vizantijski monah Zonara u svojoj Istoriji, pišući o Dačanima neprekidno koristi formulaciju '' Daki tj.Srbi'' dok na drugim mestima Dačane eksplicitno naziva Srbima. Iako je Zonara najdirektniji od svih vizantijskih izvora u identifikovanju Dačana kao Srba, treba napomenuti da ima još dosta vizantijskih izvora od 5.-12.stoleća najčešće identifikuju Srbe kao Dačane ili Tračane.
Sve do sada navedene podatke treba ozbiljno uzeti u razmatranje kada se govori o poreklu sv. Nikite Remesijanskog koji je, po mnogima, dačkog porekla – naravno, imajući u vidu da se pleme Dačana u velikom broju slučajeva tretira kao jedno od tračkih plemena. Sa druge strane, K.Jireček je utvrdio da je domaće ime Sloven bilo poznato kod Grka i Rimljana tek od 6. stoleća a da su Sloveni pre toga bili poznati kao Venedi, Vindi, Anti, Skiti. Treba reći da se brojna kritička literatura bavi dokazivanjem kroz izvore dokazane tvrdnje da pod Tračanima ( u bilo kom vidu) i Dačanima treba pronalaziti ne Slovene već Srbe.
Kada je u pitanju sv. Nikita Remesijanski treba naglasiti da je, prema svemu do sada iznetom, potpuno jasno da ćemo, čitajući izvore koji govore o Nikiti a koji su ovde izneti, svakako doći do saznanja da je bio slovenskog porekla. Kako je utvrđeno da su se Sloveni, u izvornom smislu te reči SlovQNIN, u istorijskim izvorima pojavili tek u 6.stoleću i posle njega, to treba Slovene potražiti u Srbima što potvrđuju svetski priznata Encilopedija Britanika kao i Grolijeova enciklopedija. U svakom slučaju, na kraju ovog rada možemo da zaključimo da su arhimandrit Sergije i arhiepiskop Filaret bili idejom daleko bliži istini o poreklu svetog Nikite Remesijanskog nego što im je to ikada priznato.